- Diabeti i tipit 2 është i parandaluar në 58% të rasteve me rrezik të lartë përmes ndryshimit të stilit të jetesës
- FINDRISC vlerëson rrezikun për 10 vitet e ardhshme me 8 pyetje: nuk nevojitet asnjë analizë gjaku
- Ky test është i validuar nga OBSH dhe përdoret në mbarë Europën si mjet i shqyrtimit të parë (screening)
- Një rezultat i lartë nuk është diagnozë: nevojitet konfirmimi përmes matjes së glicemisë esëll
Çfarë është diabeti i tipit 2?
Diabetes mellitus tipi 2 është një sëmundje metabolike në të cilën trupi nuk arrin ta përdorë siç duhet insulinën (hormon i prodhuar nga pankreasi që rregullon nivelin e sheqerit në gjak). Rezultati është një tepricë e sheqerit në gjak e cila, me kalimin e kohës, dëmton zemrën, veshkat, sytë dhe nervat.
Ndryshe nga diabeti i tipit 1 — i cili shfaqet pothuajse gjithmonë në moshë të re dhe është një sëmundje autoimune — tipi 2 zhvillohet ngadalë, shpesh pa simptoma të dukshme, dhe në shumicën dërrmuese të rasteve është ngushtësisht i lidhur me stilin e jetesës.
Çfarë është FINDRISC?
FINDRISC është akronimi për Finnish Diabetes Risk Score (Pikët e Rrezikut të Diabetit të Finlandës). Ai u zhvillua nga Lindström dhe Tuomilehto në vitin 2003 në kuadër të "Finnish Diabetes Prevention Study", një nga studimet më të rëndësishme mbi parandalimin e diabetit të kryera ndonjëherë.
Testi përcakton një sasi pikësh nga 0 deri në 26 bazuar në 8 faktorë:
- Mosha
- BMI (Indeksi i Masës Trupore)
- Perimetri i barkut (beli)
- Aktiviteti fizik i përditshëm
- Konsumi i frutave dhe perimeve
- Përdorimi i medikamenteve për tensionin e gjakut
- Historiku i nivelit të lartë të sheqerit në gjak
- Historiku familjar i diabetit
Pika e fortë e FINDRISC-it është se nuk kërkon analiza gjaku: mund ta plotësoni vetë në pak minuta.
Si t'i interpretoni pikët
| Pikët | Rreziku | Probabiliteti për 10 vite | Çfarë duhet bërë |
|---|---|---|---|
| 0 – 6 | I ulët | < 1% | Ruani stilin aktual të jetesës |
| 7 – 11 | Lehtësisht i ngritur | ~4% | Shtoni aktivitetin fizik, përmirësoni dietën |
| 12 – 14 | Moderat | ~17% | Vizitë mjekësore + glicemia esëll |
| 15 – 19 | I lartë | ~33% | Analizë HbA1c urgjente + konsultë me diabetologun |
| 20 – 26 | Shumë i lartë | > 50% | Vlerësim i menjëhershëm diabetologjik |
Prediabeti: Zona e hirtë
Midis glicemisë normale dhe diabetit ekziston një zonë e ndërmjetme e quajtur prediabet: glicemia esëll është midis 100 dhe 125 mg/dL (ose HbA1c midis 5,7% dhe 6,4%). Në këtë fazë, diabeti i tipit 2 është ende plotësisht i kthyeshëm përmes ndryshimeve në stilin e jetesës.
Prediabeti është një mundësi, jo një dënim. Me ndryshimet e duhura në stilin e jetesës, shumë njerëz kthehen në vlera normale të sheqerit në gjak.
Parandalimi funksionon vërtet
Ky nuk është thjesht një parim teorik. Këtë e vërtetoi Diabetes Prevention Program (DPP, 2002), një studim klinik i madh i kontrolluar dhe i randomizuar mbi 3,234 persona me rrezik të lartë. Rezultati:
- Stili i jetesës (dieta + aktiviteti fizik) reduktoi rrezikun e zhvillimit të diabetit me 58%
- Metformina (medikament) e reduktoi atë me 31%
- Te pjesëmarrësit mbi 60 vjeç, stili i jetesës e reduktoi rrezikun me 71%
Ndryshimet efektive janë konkrete dhe të arritshme nga të gjithë: rënie me 5-7% e peshës trupore dhe 150 minuta aktivitet fizik i moderuar në javë (për shembull, 30 minuta ecje e shpejtë për 5 ditë).