- BMI llogaritet duke pjesëtuar peshën (kg) me katrorin e gjatësisë (m²)
- Pragjet e OBSH 2000 klasifikojnë rezultatin nga nënpesha deri te obeziteti i shkallës së III
- BMI nuk e dallon masën dhjamore nga masa muskulore: ai duhet të shoqërohet me parametra të tjerë
- Perimetri i belit është një tregues plotësues i rëndësishëm për rrezikun metabolik
Çfarë është BMI?
BMI është akronimi për Body Mass Index (në shqip: Indeksi i Masës Trupore). Është një shifër që përftohet nga raporti midis peshës dhe gjatësisë, dhe përdoret nga mjekët, nutricionistët dhe kërkuesit shkencorë në mbarë botën për të klasifikuar peshën trupore në raport me shëndetin.
Formula është e thjeshtë:
Shembull: Një person me peshë 70 kg dhe i gjatë 1.75 m ka një BMI prej 70 ÷ (1,75 × 1,75) = 70 ÷ 3,06 = 22,9 — që është brenda normës.
Kategoritë e OBSH 2000
Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) përcaktoi në vitin 2000 pragjet e klasifikimit të BMI-së për të rriturit. Këto janë të njëjtat kategori që përdoren nga llogaritësi ynë:
| BMI | Kategoria | Rreziku për shëndetin |
|---|---|---|
| < 18,5 | Nënpeshë | I rritur (kequshqyerje, osteoporozë) |
| 18,5 – 24,9 | Peshë e shëndetshme (Normale) | Normal |
| 25,0 – 29,9 | Mbipeze | I rritur |
| 30,0 – 34,9 | Obezitet i shkallës I | Moderatish i lartë |
| 35,0 – 39,9 | Obezitet i shkallës II | I lartë |
| ≥ 40,0 | Obezitet i shkallës III | Shumë i lartë |
Pse BMI nuk tregon gjithçka
Edhe pse BMI është një mjet i shpejtë dhe i dobishëm, ai ka disa kufizime të rëndësishme që duhen pasur parasysh:
Nuk e dallon dhjamin nga muskujt
Një sportist me shumë masë muskulore mund të ketë një BMI 27 (i klasifikuar si mbipeshë), pavarësisht se ka një përqindje të ulët të dhjamit trupor dhe një shëndet të shkëlqyer. Në të kundërt, një person me BMI "normal" mund të ketë tepricë të dhjamit visceral dhe pak muskuj — një gjendje e quajtur obezitet sarkopenik, e cila mbart të njëjtat rreziqe si obeziteti klasik.
Nuk tregon se si është i shpërndarë dhjami
Dhjami i grumbulluar në zonën e barkut (visceral) është shumë më i rrezikshëm se dhjami i depozituar në ijë dhe kofshë. Dy njerëz me të njëjtin BMI mund të përballen me rreziqe krejtësisht të ndryshme shëndetësore, në varësi të zonës ku është përqendruar pesha e tyre trupore.
Një BMI normal nuk garanton mungesën e rrezikut metabolik. Perimetri i belit dhe treguesit e tjerë shëndetësorë duhet të vlerësohen gjithmonë së bashku.
Ndryshon sipas moshës, gjinisë dhe etnisë
Pragjet e OBSH-së janë zhvilluar kryesisht mbi bazën e të dhënave të popullatave europiane. Popullatat aziatike shfaqin rreziqe metabolike në nivele më të ulëta të BMI-së (disa udhëzues aziatikë përdorin vlerën 23 në vend të 25 si kufi për mbipeshën). Gjithashtu, te të moshuarit, një BMI pak më i lartë (deri në 27) shoqërohet me një jetëgjatësi më të mirë.
Perimetri i belit: Plotësuesi i domosdoshëm
Për të pasur një profil më të saktë shëndetësor, matni gjithashtu perimetrin e belit (në nivelin e kërthizës, pas një nxjerrjeje normale të frymës). Pragjet e rrezikut të rritur janë:
- Burrat: rrezik i rritur > 94 cm, rrezik shumë i lartë > 102 cm
- Gratë: rrezik i rritur > 80 cm, rrezik shumë i lartë > 88 cm
Nëse BMI-ja juaj është brenda normës, por perimetri i belit kalon këto pragje, konsultohuni me mjekun tuaj, pasi rreziku juaj metabolik dhe kardiovaskular mund të jetë i lartë.